Ván Cờ Của Chú Thư Lại Ở Babylon

Lịch Sử Loài Người · 5–7 tuổi · khoảng 5 phút đọc

Một chú thư lại ở Babylon ghi lại luật chơi một trò chơi cổ bằng chữ hình nêm trên phiến đất sét. Hơn hai nghìn năm sau, người ta đọc được nó và chơi lại.

Phần trong ô màu là gợi ý giọng đọc dành cho ba mẹ khi kể cho bé.

Tò mò, kể chuyện Đêm nay Ba kể con nghe chuyện về một trò chơi rất cổ, tên là Trò chơi Hoàng gia của thành Ur. Người ta tìm thấy những bàn chơi thật của nó trong các ngôi mộ cổ ở thành Ur, vùng Lưỡng Hà. Còn bé Tít ngồi chơi trong truyện thì Ba tưởng tượng ra nhé.

Sinh động Tít sống ở thành Babylon. Nhà Tít có một chiếc bàn gỗ nhỏ, trên mặt vẽ hai mươi ô vuông, ô nào cũng có hoa văn. Mỗi người chơi có bảy quân nhỏ, rồi tung những con xúc xắc hình chóp nhỏ xíu để biết mình đi mấy bước. Ai đưa hết bảy quân đi vòng bàn cờ trước thì thắng.

Chăm chú Hôm ấy, Tít chơi với chú thư lại hàng xóm, cũng là người Ba tưởng tượng ra. Chú là người viết chữ trên đất sét. Chú nhìn Tít chơi, rồi nói rằng trò này hay quá, chú sẽ ghi luật lại cho người sau còn biết chơi. Chú lấy một phiến đất sét mềm, dùng cây bút vót nhọn ấn lên đó những nét chữ hình nêm.

Hồi hộp Tít ngồi nhìn các nét chữ nêm hiện ra dưới tay chú, dòng nối dòng. Chú ghi cả những ô may mắn trên bàn cờ. Có người ghi rằng ai đứng vào ô ấy sẽ gặp được một người bạn. Phiến đất sét được đem phơi khô, cất đi cẩn thận.

Êm dịu, lắng dần Chiều tối, Tít thắng ván cờ cuối cùng. Chú thư lại mỉm cười. Hai người xếp quân vào hộp, bàn cờ nằm yên dưới ánh đèn dầu. Ngoài cửa sổ, trời ngả sang màu tím.

Thì thầm ru ngủ Hơn hai nghìn năm sau, phiến đất sét ấy được đọc lại, và người ta chơi được trò chơi ấy lần nữa. Giờ quân cờ đã nằm trong hộp, chiếc bàn đã nằm yên. Con cũng nằm yên nhé, mắt nhắm lại, ngủ thật ngon.

Lời thì thầm chúc ngủ ngon

“Quân cờ đã vào hộp, bàn cờ đã nằm yên. Con cũng ngủ ngon nhé.”

Điều thú vị cho bé

Phiến đất sét ghi luật trò chơi Ur được viết ở Babylon khoảng năm 177 trước Công nguyên. Nhà nghiên cứu Irving Finkel ở Bảo tàng Anh đã đọc nó và dựng lại cách chơi.

Nguồn tư liệu & ghi chú biên soạn

Wikipedia: Royal Game of Ur; Irving Finkel, On the Rules for the Royal Game of Ur (Bảo tàng Anh, phiến BM 33333 B) · Thời cổ đại (các bàn chơi khoảng 2600 TCN; phiến luật chơi khoảng 177 TCN)

Trò chơi, các bàn chơi ở thành Ur và phiến đất sét ghi luật là có thật (người viết phiến đất sét có tên là Itti-Marduk-balatu). Bé Tít, chú thư lại hàng xóm và cảnh chơi cờ là tưởng tượng (không ai biết người viết thật đã ghi luật trong hoàn cảnh nào); luật chơi hiện nay là bản dựng lại từ phiến đất sét bị khuyết một phần.

Nghe truyện này với giọng đọc và âm thanh ru ngủ

Mở truyện trong ứng dụng để nghe giọng đọc tiếng Việt, bật tiếng mưa, sóng biển, hẹn giờ tắt và tự đổi cách xưng hô “ba / mẹ / ông / bà” theo gia đình bạn.

Nghe truyện miễn phí