Hòn Đá Biết Nói Ở Rosetta

Lịch Sử Loài Người · Từ 8 tuổi · khoảng 5 phút đọc

Năm 1799, một viên sĩ quan Pháp tìm thấy một phiến đá khắc ba thứ chữ gần cửa sông Nin. Phiến đá ấy giúp con người đọc lại chữ Ai Cập cổ sau hàng nghìn năm im lặng.

Phần trong ô màu là gợi ý giọng đọc dành cho ba mẹ khi kể cho bé.

Kỳ bí, kể chuyện Đêm nay Ba kể con nghe chuyện một hòn đá, một hòn đá biết nói, dù nó chẳng mở miệng bao giờ. Chuyện xảy ra vào tháng Bảy năm 1799, ở thị trấn Rashid, người ta còn gọi là Rosetta, gần nơi sông Nin đổ ra biển ở Ai Cập. Khi ấy quân đội của hoàng đế Napoléon đang ở Ai Cập.

Chậm rãi Quân lính Pháp đang sửa lại một pháo đài cũ. Một sĩ quan tên là Pierre-François Bouchard nhìn thấy một phiến đá sẫm màu, nặng trịch, trên mặt khắc kín những dòng chữ. Ông nhận ra phiến đá này khác thường, và nó được giữ gìn cẩn thận.

Tò mò Điều lạ nhất là phiến đá khắc cùng một nội dung bằng ba kiểu chữ. Trên cùng là chữ tượng hình Ai Cập, những hình chim, mắt, sóng nước. Ở giữa là một lối chữ Ai Cập khác, viết nhanh hơn. Dưới cùng là chữ Hy Lạp. Người ta vẫn đọc được chữ Hy Lạp, nên hy vọng rằng hai kiểu chữ kia sẽ được giải mã.

Hồi hộp Về sau, quân Pháp thua, và theo điều kiện đầu hàng năm 1801, phiến đá thuộc về nước Anh. Từ năm 1802 nó nằm trong Viện bảo tàng Anh ở Luân Đôn. Rất nhiều người đến xem, và nhiều học giả bắt đầu nghiên cứu, mỗi người một phần.

Nghiêm trang, rồi dịu lại Công việc ấy rất chậm và kiên nhẫn, kéo dài nhiều năm. Một học giả người Anh là Thomas Young đã tiến được những bước đầu. Rồi năm 1822, học giả người Pháp Jean-François Champollion công bố cách ông đọc được chữ tượng hình. Sau hàng nghìn năm, chữ Ai Cập cổ lại cất tiếng.

Thì thầm ru ngủ Giờ đây phiến đá nằm yên trong bảo tàng, giữa đêm vắng, không còn ai làm phiền. Nó đã kể xong câu chuyện của mình rồi. Con cũng như hòn đá ấy, hôm nay đã học, đã chơi, đã mệt, và bây giờ con có thể nghỉ. Nhắm mắt lại nhé con, ngủ thật ngon…

Lời thì thầm chúc ngủ ngon

“Hòn đá đã kể xong chuyện và nằm yên trong đêm. Con cũng nghỉ thôi nhé. Ngủ ngon con.”

Điều thú vị cho bé

Phiến đá Rosetta khắc cùng một văn bản bằng ba thứ chữ: chữ tượng hình Ai Cập, chữ Ai Cập bình dân (demotic) và chữ Hy Lạp. Hiện nó được trưng bày ở Viện bảo tàng Anh từ năm 1802.

Nguồn tư liệu & ghi chú biên soạn

World History Encyclopedia / Live Science: Rosetta Stone; Viện bảo tàng Anh · Năm 1799 đến 1822

Truyện thuật theo sự kiện có thật, không có nhân vật hư cấu và không thêm lời nói cho người thật. Dữ kiện đối chiếu: tìm thấy tháng 7 năm 1799 gần Rashid (Rosetta) bởi sĩ quan Pierre-François Bouchard; có ba văn bản (hieroglyph, demotic, Hy Lạp); chuyển sang Anh theo điều khoản đầu hàng năm 1801 và trưng bày ở Viện bảo tàng Anh từ 1802; Champollion công bố cách giải mã năm 1822, trên nền nhiều công trình trước đó như của Thomas Young. Tên gọi chính xác của các kiểu chữ được giản lược cho trẻ.

Nghe truyện này với giọng đọc và âm thanh ru ngủ

Mở truyện trong ứng dụng để nghe giọng đọc tiếng Việt, bật tiếng mưa, sóng biển, hẹn giờ tắt và tự đổi cách xưng hô “ba / mẹ / ông / bà” theo gia đình bạn.

Nghe truyện miễn phí