Chiếc Nồi Đất Đầu Tiên Của Bé Sò
Một mùa đông giá rét cách đây hai mươi nghìn năm, bé Sò và bà nặn đất sét thành một chiếc nồi, rồi nấu lên món canh ốc nóng hổi đầu tiên.
Phần trong ô màu là gợi ý giọng đọc dành cho ba mẹ khi kể cho bé.
Dịu dàng, kể chuyện Đêm nay Ba kể con nghe một câu chuyện tưởng tượng về chiếc nồi đất đầu tiên. Hơn hai mươi nghìn năm trước, ở vùng đất nay là Trung Quốc, có một cái hang tên là Tiên Nhân Động. Trong hang có một bé gái tên là Sò, sống cùng bà.
Lạnh lẽo, chậm rãi Hồi đó trời lạnh lắm. Cả nhà đi kiếm ăn từ sáng, nhặt ốc, bắt sò, săn những con thú nhỏ. Ban đêm, họ ngồi quanh lửa. Nhưng thức ăn cứ nguội mau, và nước thì chẳng có gì đựng, vì lúc ấy chưa ai biết làm nồi. Cả nhà phải ăn vội, khi thức ăn còn chút hơi ấm, rồi lại co ro bên nhau.
Tò mò Một hôm bên bờ nước, Sò nhặt được một nắm đất sét ướt. Đất mềm, dẻo, nặn thế nào cũng được. Sò nặn thành một cái bát nhỏ, rồi cái bát to hơn. Bà nhìn Sò, mỉm cười, giúp Sò vuốt cho thành bát thật đều, thật tròn.
Hồi hộp Bà đặt cái bát đất vào gần lửa cho khô, rồi đẩy sát vào than hồng. Lửa liếm quanh thành bát, đất cứng lại dần, dần. Sò chờ mãi, chờ mãi. Sáng hôm sau, bát đã cứng như đá, thành bát lấm tấm muội đen.
Ấm áp, lắng dần Sò đổ nước vào bát, thả mấy con ốc nhỏ vào, rồi đặt lên lửa. Nước sôi ùng ục, bốc hơi thơm lừng. Cả nhà ngồi quanh, húp từng thìa canh ốc nóng hổi. Sò thấy bụng ấm, tay ấm, người ấm cả lên. Mắt Sò díu lại.
Thì thầm ru ngủ Lửa nhỏ dần trong hang, chiếc nồi đất nằm yên cạnh bếp, còn hơi ấm. Bé Sò là nhân vật tưởng tượng, nhưng mảnh nồi đất ở Tiên Nhân Động thì có thật đấy con. Giờ con cũng ấm áp trong chăn rồi, con nhắm mắt lại, ngủ thật ngon nhé…
Lời thì thầm chúc ngủ ngon
“Hơi ấm của bát canh nóng còn đọng lại trong chăn. Ngủ ngon nhé con.”
Điều thú vị cho bé
Những mảnh gốm ở hang Tiên Nhân Động (Trung Quốc) có tuổi khoảng 20.000 năm, xưa hơn nghề trồng lúa tới khoảng 10.000 năm. Trên mảnh gốm còn dấu muội đen do đun trên lửa.
Nguồn tư liệu & ghi chú biên soạn
Wu et al. (2012), Early Pottery at 20,000 Years Ago in Xianrendong Cave, China, tạp chí Science · Thời đồ đá cũ muộn (khoảng 20.000 năm trước)
Bé Sò và bà là nhân vật tưởng tượng; cách nặn và nung trong truyện là suy đoán cho dễ hình dung. Dữ kiện có thật: gốm ở hang Tiên Nhân Động có tuổi khoảng 20.000 đến 19.000 năm, mang dấu muội và vết cháy nên các nhà nghiên cứu cho rằng có thể đã dùng để nấu ăn, và người làm ra chúng là những người săn bắt hái lượm.