Người Bạn Nhỏ Của Thiên Lang
Bạn Khang cùng ông tìm hiểu về Sirius, ngôi sao sáng nhất bầu trời đêm, và người bạn đồng hành nhỏ bé nhưng nặng của nó là sao lùn trắng.
Phần trong ô màu là gợi ý giọng đọc dành cho ba mẹ khi kể cho bé.
Kể chuyện, tò mò Đêm nay Ba kể con nghe về ngôi sao sáng nhất bầu trời đêm, tên là Sirius. Người Việt gọi nó là sao Thiên Lang. Bạn Khang, học lớp năm, đứng trên sân thượng cùng ông, chỉ tay lên trời và hỏi: ông ơi, Thiên Lang có bạn đồng hành không?
Kể chậm Ông kể rằng Sirius thực ra là một cặp sao quay quanh nhau. Gần Sirius có một ngôi sao rất mờ, gọi là Sirius B. Nhà thiên văn người Mỹ Alvan Clark đã phát hiện ra nó năm 1862, khi ông đang thử một chiếc kính thiên văn mới chế tạo cho một đài quan sát.
Hồi hộp Khang hỏi: vậy Sirius B to cỡ nào ạ? Ông đưa hai tay ra, làm động tác ôm một quả bóng nhỏ: nó có kích thước gần bằng Trái Đất, nhưng khối lượng gần bằng Mặt Trời. Các nhà khoa học gọi những ngôi sao như thế là sao lùn trắng, vì chúng đã già và nhỏ lại rất nhiều.
Vui vẻ, giải thích Khang hỏi tiếp: sao ấy có sáng không ông? Ông bảo Sirius B rất mờ, nên phải có kính mới thấy. Ánh sáng của nó là ánh sáng còn sót lại của một ngôi sao đã thôi đốt nhiên liệu, chỉ đang nguội dần qua rất nhiều năm. Ông nói, ngôi sao ấy đã từng lớn hơn và sáng hơn nhiều trước khi trở thành một quả cầu nhỏ như thế.
Lắng dần Ông đặt tay lên vai Khang. Sirius cách Trái Đất khoảng tám năm rưỡi ánh sáng, nghĩa là ánh sáng Khang thấy đêm nay đã đi hơn tám năm mới tới mắt cháu. Khang ngẩng đầu nhìn thật lâu, rồi nói rằng lần sau sẽ mang kính của chị đi cùng để xem cho rõ hơn.
Thì thầm ru ngủ Hai ngôi sao ấy vẫn quay bên nhau trong bóng tối, một sáng rực, một nguội dần và mờ đi. Con cũng nằm yên như thế nhé, nhắm mắt lại, và để đêm dịu dàng ôm lấy con. Ngủ ngon nhé con.
Lời thì thầm chúc ngủ ngon
“Hai ngôi sao quay bên nhau trong đêm. Con cũng ngủ ngon nhé.”
Điều thú vị cho bé
Sirius là ngôi sao sáng nhất bầu trời đêm, còn bạn đồng hành Sirius B có kích thước gần bằng Trái Đất.
Nguồn tư liệu & ghi chú biên soạn
Wikipedia: Sirius B; Dickinson College về phát hiện năm 1862 · Alvan Clark, 31 tháng 1 năm 1862
Bạn Khang và ông là nhân vật hư cấu. Alvan Clark là người thật; truyện chỉ thuật lại việc ông thấy Sirius B khi thử kính thiên văn, không thêm lời nói cho ông.