Ngôi Sao Quay Như Chong Chóng

Vũ Trụ & Sao Trời · Từ 8 tuổi · khoảng 5 phút đọc

Năm 1967, một nghiên cứu sinh trẻ ở Cam-bri-dơ thấy một vệt tín hiệu lặp lại đều đặn trên cuộn giấy ghi số liệu. Đó là tiếng tích tắc của một ngôi sao neutron quay rất nhanh.

Phần trong ô màu là gợi ý giọng đọc dành cho ba mẹ khi kể cho bé.

Chậm rãi, kể chuyện Đêm nay Ba kể con nghe chuyện một cô nghiên cứu sinh trẻ ở Cam-bri-dơ, nước Anh, vào mùa hè năm 1967. Cô tên Jocelyn, làm việc trong một phòng máy lớn, nơi những cuộn giấy dài chạy qua các bút vẽ không ngừng. Mỗi tối, cô phải lật xem hàng chục mét giấy ghi số liệu từ bầu trời.

Hồi hộp Một tối, trên giấy xuất hiện một vệt nhỏ xíu, nhấp nhô đều đặn như tiếng tích tắc của đồng hồ. Vệt ấy lặp lại, rồi lại lặp lại. Cô xem kỹ và thấy nó đi theo các ngôi sao trên bầu trời, không giống tiếng nhiễu của máy.

Kể chậm Lúc đầu, người ta nghĩ đến nhiễu của máy hoặc một nguồn tín hiệu nào đó trên Trái Đất. Jocelyn không vội kết luận. Cô so sánh nhiều đêm, kiểm tra từng vệt, và nhận ra tín hiệu đến đều đặn đến mức không thể là chuyện ngẫu nhiên.

Kể vui Ba bảo, tín hiệu ấy đến từ một ngôi sao neutron, là phần còn lại của một ngôi sao lớn đã cạn năng lượng. Nó nặng hơn cả mặt trời nhưng chỉ to cỡ một thành phố. Nó quay tròn cực nhanh như một chiếc chong chóng nằm trên bầu trời, và mỗi vòng quay phát ra một nhịp mà máy thu được, khoảng 1,3 giây một lần.

Kể nhẹ Kết quả được đăng trên tạp chí Nature vào tháng hai năm 1968. Năm 1974, giải Nobel Vật lý được trao cho người hướng dẫn của cô, còn Jocelyn không có tên trong danh sách ấy. Nhưng nhịp tích tắc ấy đã mở ra cả một lớp các ngôi sao mới trong sử sách khoa học.

Thì thầm ru ngủ Con ơi, trên trời có những ngôi sao quay tròn đều đặn, như một chiếc chong chóng nhỏ đang tích tắc. Đêm nay con cũng hãy nghe nhịp thở đều của mình, từng nhịp một, rồi để nhịp ấy đưa con vào giấc ngủ. Ngủ ngon nhé con.

Lời thì thầm chúc ngủ ngon

“Con đếm được bao nhiêu nhịp thở đều trước khi giấc ngủ tới?”

Điều thú vị cho bé

Ngôi sao neutron đầu tiên được tìm thấy quay khoảng 1,3 giây một vòng, và người ta gọi nó là pulsar vì tín hiệu phát ra theo từng nhịp.

Nguồn tư liệu & ghi chú biên soạn

Đại học Cambridge: Journeys of Discovery, Pulsars; NASA StarChild: Jocelyn Bell · Năm 1967 đến 1968

Cô Jocelyn Bell là người thật. Các cảnh trong truyện dựng lại từ tư liệu và không có lời nói trực tiếp của cô. Khoảng thời gian và số liệu đối chiếu theo nhiều nguồn nên truyện ghi là khoảng.

Nghe truyện này với giọng đọc và âm thanh ru ngủ

Mở truyện trong ứng dụng để nghe giọng đọc tiếng Việt, bật tiếng mưa, sóng biển, hẹn giờ tắt và tự đổi cách xưng hô “ba / mẹ / ông / bà” theo gia đình bạn.

Nghe truyện miễn phí