Mười Ngày Hubble Nhìn Vào Khoảng Trời Tối
Tháng 12 năm 1995, kính Hubble nhìn mười ngày liền vào một khoảng trời nhỏ tưởng như trống rỗng và thấy khoảng ba nghìn thiên hà.
Phần trong ô màu là gợi ý giọng đọc dành cho ba mẹ khi kể cho bé.
Huyền bí, kể chuyện Con thử xòe bàn tay ra, rồi nhìn lên trời xem. Đêm nay Ba kể con nghe về một lần kính viễn vọng Hubble nhìn vào một khoảng trời nhỏ hơn cả hạt cát trong tay con. Chuyện xảy ra vào tháng mười hai năm một nghìn chín trăm chín mươi lăm. Kính Hubble khi ấy bay quanh Trái Đất đã được năm năm.
Chậm rãi, giải thích Các nhà thiên văn nghĩ ra một việc nghe có vẻ liều. Thay vì nhìn vào chỗ có nhiều sao, họ chọn một khoảng trời trông gần như trống rỗng, nằm gần phần cán của chòm Gấu Lớn, nơi ta hay gọi là chòm Gáo. Khoảng trời ấy nhỏ lắm, nhỏ như một đồng xu bé đặt cách ta hơn hai mươi mét.
Hồi hộp, thì thầm Từ ngày mười tám đến ngày hai mươi tám tháng mười hai, mười ngày liền, kính Hubble cứ nhìn mãi vào chỗ ấy. Mỗi lần nó chụp một tấm ảnh, rồi lại một tấm khác. Tất cả có ba trăm bốn mươi hai tấm. Nó cứ lặng lẽ gom ánh sáng yếu ớt, như người hứng từng giọt mưa vào một chiếc bát.
Kỳ diệu, nhẹ nhàng Rồi các nhà khoa học ghép những tấm ảnh lại. Khoảng trời trống không ấy hiện ra đầy ắp. Có thiên hà hình xoắn ốc, có thiên hà tròn như quả bóng, có thiên hà méo mó nhỏ xíu. Ban đầu người ta đếm khoảng một nghìn năm trăm, về sau đếm lại thì có khoảng ba nghìn thiên hà!
Chậm lại, lắng dần Mỗi thiên hà ấy chứa vô số ngôi sao. Ánh sáng của những thiên hà xa nhất đã bay qua vũ trụ rất, rất lâu trước khi tới được kính Hubble. Các nhà khoa học còn nhận ra, vì vũ trụ trông gần giống nhau ở mọi hướng, nên khoảng trời nhỏ ấy cho ta biết về cả bầu trời rộng lớn.
Thì thầm ru ngủ Đêm nay, con nhìn ra cửa sổ, thấy bầu trời tối như những khoảng trời Hubble từng nhìn. Biết đâu sau chỗ tối ấy là hàng nghìn thiên hà đang lặng lẽ tỏa sáng. Con không cần nhìn thấy chúng đâu, vì ánh sáng vẫn đang bay đến. Con nhắm mắt lại, và ngủ thật ngon nhé…
Lời thì thầm chúc ngủ ngon
“Ngay cả khoảng trời tối nhất cũng có thể chứa hàng nghìn thiên hà đang lặng lẽ sáng. Ngủ ngon nhé.”
Điều thú vị cho bé
Mỗi thiên hà trong bức ảnh Hubble Deep Field chứa vô số ngôi sao, vậy mà cả bức ảnh chỉ chụp một khoảng trời nhỏ bằng một đồng xu đặt cách ta khoảng hai mươi mét!
Nguồn tư liệu & ghi chú biên soạn
NASA, Hubble Deep Field; Wikipedia, Hubble Deep Field · Kính viễn vọng Hubble, tháng 12/1995
Dữ kiện đối chiếu: chụp liên tục từ 18 đến 28/12/1995, 342 lần phơi sáng bằng máy ảnh WFPC2, khoảng trời gần cán chòm Gấu Lớn, nhỏ cỡ đồng xu 10 xu Mỹ cách 75 feet (khoảng 23 mét), số thiên hà ước tính từ khoảng 1.500 lên khoảng 3.000. Không thêm lời nói cho các nhà khoa học.