Hạt Bụi Nhỏ Trong Cột Mây Sinh Ra Sao
Trong một cột mây khí và bụi khổng lồ ở tinh vân Đại Bàng, một hạt bụi nhỏ được kéo lại gần những hạt bụi khác, cùng nhau xoay tròn, nóng dần lên, cho đến ngày một ngôi sao em bé bừng sáng.
Phần trong ô màu là gợi ý giọng đọc dành cho ba mẹ khi kể cho bé.
Dịu dàng, kể chuyện Con có biết các ngôi sao được sinh ra ở đâu không? Đêm nay Ba kể con nghe chuyện một hạt bụi nhỏ. Hạt bụi ấy sống trong một đám mây khổng lồ giữa vũ trụ, gọi là tinh vân. Tinh vân được làm từ khí và bụi, mỏng như sương, nhưng to hơn Trái Đất của mình rất rất nhiều lần.
Kỳ thú Đám mây nơi hạt bụi sống có tên là tinh vân Đại Bàng. Ở đó có những cột mây cao vút, trông như những ngón tay khổng lồ dựng đứng. Người ta gọi chúng là Những Cột Trụ Sáng Tạo. Một cột mây cao đến mức ánh sáng phải đi mất mấy năm mới hết từ chân lên đến đỉnh.
Tò mò Hạt bụi nhỏ trôi lững lờ, trôi mãi. Rồi một ngày, nó thấy mình bị kéo nhẹ về một phía, nơi có nhiều khí và bụi tụ lại. Đó là lực hút. Chỗ nào có nhiều bụi khí, chỗ ấy hút mạnh hơn. Thế là hạt bụi nhỏ trôi vào, gặp thêm thật nhiều bạn bụi và khí khác. Cả đám cứ chen chúc lại gần nhau, xoay tròn, xoay tròn.
Hồi hộp, chậm lại Càng xoay, cả đám càng bị ép chặt lại. Càng ép chặt, ở giữa càng nóng lên. Hạt bụi nhỏ thấy ấm, rồi nóng, rồi nóng hơn nữa. Chuyện ấy kéo dài rất, rất lâu, lâu hơn cả nghìn đời ông bà. Cho đến một ngày, ở chính giữa, một ngọn lửa bừng lên. Một ngôi sao em bé đã ra đời!
Lắng dần Năm 2022, kính viễn vọng James Webb chụp lại Những Cột Trụ Sáng Tạo. Trong bức ảnh, ở đầu các cột mây có những đốm đỏ, như những đốm lửa nhỏ. Các nhà khoa học kể đó là dấu hiệu của những ngôi sao vẫn đang thành hình, những ngôi sao chỉ mới vài trăm nghìn tuổi, vẫn còn được đám mây ôm trong lòng.
Thì thầm ru ngủ Ngôi sao em bé nằm trong đám mây mềm như chăn bông, ấm áp, ngủ yên chờ lớn. Con cũng nằm trong chăn ấm của con nè. Con nhắm mắt lại nhé, và ngủ thật ngon, như ngôi sao nhỏ trong tinh vân…
Lời thì thầm chúc ngủ ngon
“Ngôi sao em bé ngủ trong đám mây mềm, con ngủ trong chăn ấm. Ngủ ngon nhé.”
Điều thú vị cho bé
Tinh vân Đại Bàng ở cách Trái Đất khoảng 6.500 năm ánh sáng. Ánh sáng mà kính viễn vọng chụp được hôm nay đã rời tinh vân từ khoảng 6.500 năm trước.
Nguồn tư liệu & ghi chú biên soạn
ESA/Webb: Pillars of Creation (NIRCam); NASA Webb Telescope · Kiến thức thiên văn; ảnh James Webb công bố ngày 19/10/2022
Hạt bụi nhỏ là nhân vật tưởng tượng giúp bé hình dung cách ngôi sao hình thành từ khí và bụi. Các chi tiết về tinh vân Đại Bàng, Những Cột Trụ Sáng Tạo và bức ảnh của kính James Webb là thông tin thật, được kể giản lược.