Chiếc Lưỡi Biết Nếm Canh Chua

Não Bộ & Cơ Thể · 5–7 tuổi · khoảng 5 phút đọc

Bé Sương nếm nồi canh chua của bà và tự hỏi làm sao lưỡi biết được vị chua, vị mặn. Bà dẫn Sương tìm hiểu về những nụ vị giác nhỏ trên lưỡi.

Phần trong ô màu là gợi ý giọng đọc dành cho ba mẹ khi kể cho bé.

Hào hứng, kể chuyện Đêm nay Ba kể con nghe chuyện bé Sương nhé. Sương sáu tuổi, sáng nào cũng đứng cạnh bếp nhìn bà nấu ăn. Hôm nay bà nấu canh chua cá, nước sôi sùng sục, mùi me và dứa thơm lừng cả căn bếp.

Tò mò Bà múc một muỗng nhỏ, thổi nguội rồi đưa cho Sương. Sương nhấp một ngụm, nhăn mặt, rồi nói: chua quá bà ơi! Nhưng sao con lại biết được là chua, còn bà nói canh vừa mặn? Lưỡi con làm sao biết được những vị đó nhỉ?

Chậm rãi, giải thích Bà dẫn Sương đến gương, bảo con thè lưỡi ra. Sương thấy trên mặt lưỡi có rất nhiều hạt nhỏ li ti. Bà kể: trong những hạt ấy có các nụ vị giác, mỗi nụ là một cụm tế bào nhỏ. Người ta ước tính có khoảng hai nghìn đến tám nghìn nụ như thế trên lưỡi. Bà cầm tay Sương, chỉ từng hạt nhỏ li ti dưới ánh đèn bếp.

Hồi hộp rồi vui vẻ Bà nói thêm: các nụ vị giác nhận ra năm vị chính. Đó là ngọt, mặn, chua, đắng, và vị đậm đà gọi là umami, như nước dùng thịt kho. Mỗi lần ăn, các nụ gửi tín hiệu lên não, não đọc tín hiệu và nói cho con biết đó là vị gì. Sương reo lên: lưỡi con giống người thông thái đấy bà!

Êm đềm, lắng dần Hai bà cháu cùng múc một bát canh, ăn chậm rãi, vừa ăn vừa tập đoán vị. Ngoài sân, gió nhẹ thổi qua hàng cau. Nồi canh trên bếp nguội dần, Sương ngáp một cái thật dài.

Thì thầm ru ngủ Lưỡi con đang nhớ những vị ngọt của bữa tối, và những nụ nhỏ xíu ấy vẫn đang làm việc cho con, ngay cả lúc con nhắm mắt lại. Giờ thì con gối đầu lên gối mềm, hít một hơi thơm mùi canh chua nhé. Ngủ ngon nhé, bé Sương…

Lời thì thầm chúc ngủ ngon

“Những nụ vị giác nhỏ xíu vẫn làm việc khi con ngủ, con nhắm mắt lại nhé.”

Điều thú vị cho bé

Trên lưỡi có khoảng hai nghìn đến tám nghìn nụ vị giác, và chúng không phân chia thành từng vùng riêng như bản đồ vị giác cũ từng ghi.

Nguồn tư liệu & ghi chú biên soạn

Encyclopaedia Britannica Kids: Human tongue (Lưỡi người), và Wikipedia tiếng Anh: Taste · Khoa học cơ thể người

Số lượng nụ vị giác được ước tính khoảng 2.000 đến 8.000 tùy nguồn, nên truyện dùng khoảng số này thay vì một con số cố định. Năm vị chính gồm ngọt, mặn, chua, đắng và umami. Nhân vật Sương và bà là tưởng tượng.

Nghe truyện này với giọng đọc và âm thanh ru ngủ

Mở truyện trong ứng dụng để nghe giọng đọc tiếng Việt, bật tiếng mưa, sóng biển, hẹn giờ tắt và tự đổi cách xưng hô “ba / mẹ / ông / bà” theo gia đình bạn.

Nghe truyện miễn phí