Cái Gàu Sao Chỉ Đường
Ông dẫn bé Tí tìm chòm Bắc Đẩu, rồi nối hai ngôi sao chỉ đường để gặp Sao Bắc Cực, ngôi sao gần như đứng yên trên trời.
Phần trong ô màu là gợi ý giọng đọc dành cho ba mẹ khi kể cho bé.
Thì thầm, kể chuyện Đêm nay Ba kể con nghe chuyện bé Tí được ông dẫn ra bãi cỏ sau nhà. Trời đầy sao, ông chỉ lên phía bắc và nói: cháu nhìn chòm Bắc Đẩu xem, giống cái gàu múc nước đúng không nào?
Hào hứng, mô tả Tí nhìn mãi mới thấy: bảy ngôi sao sáng, bốn ngôi xếp thành thùng gàu, ba ngôi kéo thành cán dài cong cong. Tí reo: “Giống cái gàu của bà múc nước giếng quá ông ạ!” Ông đưa tay chỉ hai ngôi sao ở mép thùng gàu: đó là hai ngôi chỉ đường, cháu gọi là Dubhe và Merak.
Giải thích nhẹ nhàng Ông bảo: cháu nối hai ngôi sao ấy lại, rồi kéo dài ra khoảng năm lần như thế, sẽ gặp một ngôi sao khá sáng, không nhấp nháy. Đó là Sao Bắc Cực. Ngôi sao này nằm gần đúng điểm trên trời mà trục quay của Trái Đất chỉ về, nên nó gần như đứng yên, còn các sao khác trông như quay quanh nó.
Ngạc nhiên, hồi hộp Tí tìm mãi, rồi reo: thấy rồi ông ơi! Ông bảo: Sao Bắc Cực ở rất xa, ánh sáng của nó phải đi khoảng bốn trăm ba mươi năm mới tới mắt mình. Tức là ánh sáng Tí đang thấy đã rời khỏi ngôi sao từ rất lâu về trước.
Chậm rãi, lắng dần Ông dắt Tí ngồi xuống chiếc ghế dài, cùng nhìn trời. Tí thấy cái gàu sao từ từ nghiêng đi trên bầu trời. Ông bảo: nhìn lâu một chút sẽ thấy nó xoay rất chậm quanh ngôi sao chỉ đường, còn ngôi sao ấy thì vẫn đứng yên. Tí gật đầu, tự nhủ sẽ nhớ mãi cái gàu sao này.
Thì thầm ru ngủ Đêm nay cái gàu sao vẫn treo trên bầu trời phía bắc, chỉ đường cho những ai lạc lối. Con nhắm mắt lại nhé, ngôi sao chỉ đường vẫn đứng yên canh giấc cho con… ngủ thật ngon.
Lời thì thầm chúc ngủ ngon
“Ngôi sao chỉ đường vẫn đứng yên canh giấc cho con.”
Điều thú vị cho bé
Sao Bắc Cực cách Trái Đất khoảng 430 năm ánh sáng. Hai ngôi sao ở mép gàu Bắc Đẩu luôn chỉ về phía nó.
Nguồn tư liệu & ghi chú biên soạn
EarthSky (Polaris: the present-day North Star) và Sky & Telescope (Big Dipper spring sky sights) · Kiến thức thiên văn
Cảnh ông cháu tìm chòm Bắc Đẩu là kỷ niệm tưởng tượng. Chòm Bắc Đẩu chỉ thấy rõ ở bầu trời phía bắc Trái Đất; khoảng cách đến Sao Bắc Cực là ước tính nên các nguồn có thể lệch đôi chút. Ba mẹ có thể rủ con tìm cái gàu sao trên trời vào tối trời quang.