Cái Bóng Dài Ngắn Theo Mùa
Bé Bin đo bóng mình giữa trưa vào mùa hè và mùa đông, và bà giải thích vì sao Trái Đất nghiêng nên có bốn mùa.
Phần trong ô màu là gợi ý giọng đọc dành cho ba mẹ khi kể cho bé.
Tò mò, kể chuyện Đêm nay Ba kể con nghe chuyện bé Bin và bà cùng đo bóng. Trưa mùa hè năm ấy, nắng gắt, Bin đứng cạnh cây bưởi trong sân, thấy cái bóng của mình nằm gọn ngay dưới chân. Bin cười khúc khích, thấy cái bóng như đang trốn dưới chân mình. Bin hỏi: sao bóng cháu bé tí thế hả bà?
Hào hứng, mô tả Bà bảo: giữa trưa mùa hè, Mặt Trời ở rất cao trên đầu, nên bóng đổ ngắn. Bà dẫn Bin lấy thước dây đo, bóng chỉ dài khoảng một gang tay. Hai bà cháu ghi số vào cuốn sổ, rồi Bin vẽ một mặt trời tròn tròn ở góc giấy.
Giải thích nhẹ nhàng Bà kể: Trái Đất không đứng thẳng khi đi quanh Mặt Trời, mà nghiêng khoảng hai mươi ba độ rưỡi. Vào mùa hè, nửa phía Bắc nghiêng về phía Mặt Trời nên nắng chiếu thẳng hơn, ngày dài hơn. Đến mùa đông, nửa ấy nghiêng ra xa, nắng xiên hơn và ngày ngắn đi.
Chậm lại, hồi tưởng Đầu mùa đông, Bin đo lại đúng chỗ ấy vào giữa trưa. Lần này cái bóng dài ra, kéo tới tận gốc cây bưởi. Bin reo lên: bóng cháu dài quá bà ơi! Bà cười, bảo: đó là Mặt Trời đang đứng thấp hơn đấy cháu.
Êm đềm, lắng dần Hai bà cháu ngồi trên bậc thềm, nhìn cây bưởi đứng lặng lẽ trong sân. Bà bảo: cây cũng đổi áo theo mùa đấy. Bin gật gù, dựa vào vai bà, nhìn hai cái bóng nằm cạnh nhau trên nền sân. Bà kể bà cũng từng đo bóng như thế khi còn nhỏ, và bóng năm ấy cũng dài ngắn y như vậy.
Thì thầm ru ngủ Đêm nay Trái Đất vẫn nghiêng nhẹ như thế, lặng lẽ quay quanh Mặt Trời. Mùa nào rồi cũng đến lượt, và bóng của con cũng sẽ lúc dài lúc ngắn. Con nhắm mắt lại nhé… ngủ thật ngon…
Lời thì thầm chúc ngủ ngon
“Trái Đất nghiêng nhẹ và lặng lẽ quay, đêm nay con cứ yên tâm ngủ.”
Điều thú vị cho bé
Mùa hè và mùa đông không do Trái Đất ở gần hay xa Mặt Trời, mà do trục Trái Đất nghiêng khoảng 23,5 độ.
Nguồn tư liệu & ghi chú biên soạn
NASA Earth Observatory: An Epic View of the Seasons · Kiến thức thiên văn
Cảnh bà cháu đo bóng là kỷ niệm tưởng tượng. Trục Trái Đất nghiêng khoảng 23,5 độ là nguyên nhân chính của các mùa; Bắc bán cầu có mùa hè vào khoảng tháng Sáu. Ba mẹ có thể đo bóng cây giữa trưa hai mùa trong năm để con tự so sánh.